Actie 2017   Een eeuw lang actief voor Hoorns erfgoed

Tentoonstelling (archief)

Terug: historische foto's Giel van der Zel

14-03-2010

oudhoorn

De tentoonstelling Historische foto's van Hoorn is weer even terug. Veel Horinezen kennen Giel van der Zel van zijn grote voorliefde voor ansichtkaarten en oude foto's van Hoorn. Sommigen kennen hem ook van de medaillefabriek van van Straaten of van zijn werk als tijdschrijver in "De Bunker" bij Scholten. Maar Giel van der Zel is niet alleen maar medaillepoetser of facturist geweest. In de oorlog was hij dwangarbeider in Oost-Duitsland en samen met zijn vrouw runde hij een sigarenwinkel op de Koepoortsweg, waar menig Horinees de voetbaluitslagen met kloppend hart heefst staan bekijken. (Rogier Overman, Vereniging Oud Hoorn, december 1999)

Deze tentoonstelling is samengesteld doorTrudy de Rooij, Femke Uiterwijk en Marit Veerman.

zie hier de openingstoespraak, foto's e.d.

Op 1 januari 2007 overleed Giel van der Zel, 86 jaar oud. Een man, met een fascinatie voor alles wat er in zijn stad stond en gebeurde. Zijn leven lang verzamelaar en op zijn manier chroniqueur van Hoorn. Niets ontsnapte aan zijn ogen èn aan zijn verzameldrift. Zo ontstond deze unieke collectie.
Als Vereniging Oud Hoorn waren we verheugd dat de collectie, enkele tientallen schitterende albums waarvan de waarde nauwelijks in een bedrag uit te drukken is, ruim een jaar geleden in ons bezit kwam.
Wij hebben ons daarover ontfermd zoals een goed huisvader betaamt en zullen de collectie die velen zal boeien ontsluiten en voor een breed publiek toegankelijk maken.
Momenteel wordt de collectie gedigitaliseerd. Elke foto, elke ansicht-kaart, ook de achterzijdes, want ook die boden soms interessante in-formatie, maar ook alle pagina’s als geheel, want de heer Van der Zel maakte er soms prachtige tekeningen bij en heel bijzondere beschrij-vingen. In de vitrines kunt u daarvan voorbeelden zien.
Vanwege de grote betekenis van deze albums hebben we contact gezocht met het Westfries Archief. De hele collectie zal, zo hebben wij afgesproken, daar worden bewaard onder de best denkbare condities. De verzameling behoort nu al tot Hoorns cultuur-historische schatten.

---------------

Toelichting op de tentoonstellingsborden door Trudy de Rooy-Fikke:

Op de eerste twee borden ziet u de biografie van Giel.
In 1920 geboren in de Proostensteeg en opgegroeid in de woning boven de Oosterpoort, ging hij als jongen werken bij van Straten, een medaillefabriek op het Nieuwe Noord. In de tweede wereldoorlog werd hij als dwangarbeider naar Chemnitz in Oost Duitsland gestuurd. Over deze tijd heeft Giel een aantal boeken gemaakt met tekeningen, foto’s en verhalen, die zelfs door burgemeester Leemhorst zijn bekeken.

Natuurlijk ga ik hier niet zijn hele levensgeschiedenis vertellen, die kunt u op de borden zien. Maar ik wil u een aardig verhaal over de firma Scholten, niet onthouden. Scholten was een metaalwarenfabriek, die op de Nieuwstraat zat. Men maakte er wandborden, paraplubakken, plantenbakken van koper en nog veel meer. In 1953 kwam Giel er werken, eerst als bankwerker, later als tijdschrijver. Op een gegeven ogenblik moest men een onderdeel versturen naar Sneek en geen van de expediteurs in Hoorn had meer een ritje naar Sneek. Een van de mensen kwam toen op een lumineus idee en maakte een bord met Sneek erop geschreven, nam het pakje mee en ging bij de oude E10 staan om te kijken of er een auto stopte. Dit gebeurde niet meteen, maar ja daar stopte er toch een. Uitgelegd, dat het heel belangrijk was en de automobilist nam het pakje mee om het in Sneek af te geven. Een paar uur later werd men gebeld bij Scholten, dat het onderdeel in Sneek gearriveerd was. Dit verhaal en nog veel meer gesprekken kunt u horen op de walkman, die verkrijgbaar is bij de beheerders van het O.I. pakhuis. De cd’s zijn beschikbaar gesteld door Kees Knol, die samen met Giel heel veel uitzendingen voor Radio Hoorn verzorgd heeft.

De volgende borden gaan over de uitgevers van ansichtkaarten. We hebben een paar Hoornse uitgevers naar voren gehaald, o.a. Schrickx, Stumpel, Geerts en Bakker. Ook wordt de geschiedenis van de ansichtkaart in het kort belicht. Het is veel leeswerk, maar als ik u was zou ik ze wel lezen.

Dan krijgen we twee borden over het havengebied. We zien het Visserseiland in de volksmond de Haai genoemd. Wat was het er stil en rustig en wat is er toch veel veranderd!

Op de volgende twee borden zien we de Roode (spreektaal: Rooie) Steen van 1883 tot in de jaren 30 van de vorige eeuw.
Deze kaarten hebben we oplopend in tijd achter elkaar gezet, zodat u kunt zien hoe zaken veranderden. We zien kaarten met en zonder Jan Pieterzoon Coen, de Grote Kerk in aanbouw, de kaasmarkt, de muziektent, de waag met en zonder de mooie gietijzeren staanders, de Winstonbioscoop en het begin van het Grote Oost vol met kaaswagens. De Roode Steen wordt door oudere Horinezen nog steevast Kaasmarkt genoemd.

Dan volgt een prachtig bord met mooi versierde kaarten van de Hoornse uitgevers Stumpel en Beerding.

De borden nering zijn ook om van te smullen, het zijn er vijf, dus u kunt uw hart ophalen.

Wat dacht u van snerthol (effies Jaap Wiggers gebeld en we kwamen samen tot de conclusie dat deze meneer misschien wel een bepaalde winderigheid heeft gehad) en tureluur alweer een vissie(werden de mensen er tureluurs van als hij alweer een vissie had of werd hij er zelf tureluurs van?)en hondenkarren met zelfs de namen van de honden: Silex en Juno. Het waren de honden van de grootouders van mijn man. Zijn grootvader, was behalve kassiesventer (hij ventte met allerlei koopwaar, waaronder brood en fruit) ook kaasdrager; zijn bijnaam was de Motjo (sigarenmerk) en zijn vrouw was kaaszetster.
En dan opoe Doffer, de oma van Jaap Wiggers, die met ijs ventte en het ijsmaken had geleerd van de koster van de joodse synagoge. Ook zij was kaaszetster en bakerde er tussen de bedrijven door ook nog bij. De bel en de geldkist van de ijskar van opoe Doffer staan in een van de vier vitrines.

Twee borden vervoer: met onder andere de paardentram, de Hoornsche boot,
T-fordjes en de voormalige ligplaats van de trekschuit.

De borden water in de stad, zijn plaatjes op zich.
We hebben hier gekozen om het beeld van vroeger toen het nog water was en nu te laten zien. We zien de Turfhaven en het Waaitje, wat later werd ingericht als veemarkt en ook als straat die naam kreeg, als water.

 

Activiteiten overzicht